Mình được cái là rất thích cái gì mang tính hệ thống, càng hoành tráng càng tốt cho nên ngay từ năm thứ 3, 4 ở trường đã chót nghiện SCADA với DCS. 1 cái đồ án tốt nghiệp là về hệ SCADA vận tải than ở nhà máy Phả Lại, 1 cái nữa là 1 hệ PLC điều khiển cho cái fuel rod trong lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân. Đi làm thì chẳng may gặp đúng cái nơi suốt ngày điều khiển hệ thống nọ kia trong nhà máy điện. Thế mà bây giờ bảo là phân biệt SCADA và DCS cũng chẳng thể tóm tắt được trong vòng vài ba câu, chỉ cảm nhận được là lúc nào thì nên dùng SCADA, lúc nào nên dùng DCS. Còn cảm nhận 1 cái nữa quan trọng hơn là khi đã đi làm thì mấy bác kỹ sư tích hợp hệ thống cũng chẳng quan tâm nhiều lắm đến việc phân biệt hai hệ thống này. Các bác ý quan tâm nhất là khả năng đáp ứng của hệ thống, chi phí hệ thống và hiệu quả đầu tư. Rút kinh nghiệm từ các bác ý, cũng chả dám qua mặt mấy bác cao thủ về hệ thống trong diễn đàn, mình chỉ xin đóng góp 1 chút ý kiến thế này, đặc biệt dành cho các bạn sinh viên ko có điều kiện tiếp xúc với hệ thống lớn.
- Đừng có cố gắng phân biệt SCADA với DCS làm gì cho mệt. Coi chúng như là hệ thống TĐH, mà hệ thống TĐH thì có cái mô hình tháp TĐH trong sách giáo khoa rồi đấy, dựa vào đó mà nghiên cứu thế nào là 3 hay 4 cấp TĐH (mạng trường, mạng điều khiển, mạng nhà máy gì gì đó).
- Nói lại 1 lần nữa về cách nghiên cứu hệ thống (hình như đã nói ở 1 topic nào đó rồi thì phải):
- Học về mạng: môi trường truyền dẫn (các loại cáp, khoảng cách truyền, tín hiệu truyền, phương pháp xác định lỗi, v.v), giao thức truyền (thế nào là master-slave, thế nào là client-server, dùng khi nào), chia sẻ dữ liệu trên mạng như thế nào. Cái này có lẽ là cái quan trọng nhất trong hệ thống. Không hiểu là cắm nhầm lung tung là cái chắc
- Học về phương thức điều khiển: nghiên cứu về điều khiển quá trình và điều khiển tuần tự. Có lẽ đó là 1 trong những điểm khác nhau lớn giữa hai cái hệ thống này. Hiểu rồi thì sẽ biết được tại sao trong nhà máy điện người ta dùng SCADA cho những hệ thống phụ trợ như vận tải than, xử lý bụi còn dùng DCS cho các thiết bị chủ đạo như lò hơi, turbine, máy phát cũng như cho cả nhà máy. Mà cái này liên quan nhiều đến môn lý thuyết điều khiển lắm đấy, đừng có thấy lý thuyết khô khan mà ko học, cố gắng hiểu về PID, điều khiển tối ưu, điều khiển mờ, thậm chí cả điều khiển neural (cái này thậm chí mấy ông giáo sư nước ngoài chỉ nói thôi chứ ko dạy kỹ đâu, vì đó là nghề kiếm cơm của các ông ý mà, mấy ông thầy ở VN chắc chỉ biết qua loa đại khái rồi cũng dạy qua loa đại khái).
- Cái nữa là phải nghiên cứu công nghệ tự động hóa, thiết bị tự động hóa. Cứ lải nhải về hệ thống mà ko học công nghệ thì cuối cùng cũng chỉ là học cái ngọn thôi, đi làm thì cùng lắm chỉ biết lắp cái nọ cái kia chứ muốn điều khiển cái gì thì lại phải nhờ đến Tây.
Hiểu được mấy cái trên đã là cả 1 quá trình rồi. Sau đó nếu có cơ hội làm trong các hệ thống lớn thì sẽ phân biệt được rõ ràng sự khác nhau giữa thu thập dữ liệu của SCADA và thu thập dữ liệu của DCS, sự khác nhau về cách thức điều khiển giữa hai thằng, sự khác nhau về cấu trúc mạng, đặc biệt là ở mạng điều khiển và mạng trường, khi nào thì sử dụng hệ thống nào để tối ưu hóa đầu tư.
Nói mãi cũng chỉ là lý thuyết suông nhỉ, thử ví dụ 1 cái mạng DCS nhé (nhặt 1 cái hình trên mạng về phân tích). Mà ở đây chỉ nói giao thức truyền thông trong hệ thống thôi nhé, ko nói đến công nghệ của mấy cái thiết bị cũng như logic điều khiển, nếu ko thì chắc cả đời chả hết.
Nhìn vào từng cấp 1.
Cấp trường: gồm các thiết bị (cảm biến, cơ cấu chấp hành, IO pack, turbine, máy phát, v.v), PLC điều khiển cho các hệ thống phụ trợ. Giao thức dùng là master-slave, tại sao lại dùng master slave ở đây
Cấp điều khiển: Các loại bộ điều khiển với khả năng dự phòng: vẫn là master-slave, tại sao lại dùng master slave ở đây
Cấp nhà máy: HMI, Historian, EWS (Engineering Work Station), etc: Client-Server, tại sao?
1 số câu hỏi: tại sao ko dùng Client-Server cho mạng điều khiển, tại sao ko dùng master-slave cho mạng nhà máy, tại sao có thể thiết kế mạng vòng cho cấp nhà máy, tại sao nên thiết kế mạng bus cho cấp điều khiển, v.v
Viết nhiều mệt quá, phù phù.