hiendaihoa.com

“Rác thải - đừng lãng phí. Việc quản lý rác thải có thể đem lại tiền bạc và bảo vệ môi trường” - đó là thông điệp được đưa ra tại Diễn đàn “Quản lý rác thải và thách thức đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa” (DNNVV) do UNIDO phối hợp với Văn phòng DN vì sự phát triển bền vững thuộc VCCI tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Florian Beranek - cố vấn trưởng Dự án Trách nhiệm xã hội DN của UNIDO - nhấn mạnh: Quản lý rác thải, đặc biệt là rác thải trong ngành công nghiệp là nhu cầu cấp bách không chỉ đối với Việt Nam mà đối với toàn thế giới. Vì vậy, diễn đàn này nhằm nâng cao năng lực thể chế, hỗ trợ kỹ thuật để cải thiện cách ứng xử với môi trường và xã hội cho DNNVV của Việt Nam.

Hiện nay, ước tính Việt Nam có khoảng 500.000 DNNVV. Vì vậy, mỗi ngày, lượng rác thải từ các DN này thải ra môi trường rất lớn. Việc khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do xả thải từ các DNNVV đang là bài toán lớn chưa có lời giải đối với các nhà hoạch định chính sách và của chính những người trong cuộc.

Theo ông Lê Minh Đức - Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp (Bộ Công Thương), các DNNVV của Việt Nam hạn chế về tài chính, công nghệ thấp, tỷ lệ phát thải cao, tiêu hao tài nguyên lớn, trình độ và năng lực quản lý có hạn, đa phần phân bố ở đô thị, gần với thị trường tiêu thụ, xen lẫn khu dân cư, quy mô sản xuất hộ gia đình… Ô nhiễm của các DNNVV khác với các loại hình ô nhiễm khác, chúng xuất phát từ trong dân cư, rất khó kiểm soát. Hiện có khoảng 700 cụm công nghiệp dành cho các DNNVV đang hoạt động nhưng phần lớn các cụm công nghiệp này thiếu hạ tầng môi trường cần thiết; khoảng 1.500 làng nghề, sản xuất công nghiệp đang dần thay thế làng nghề truyền thống, nhưng lại tồn tại ở nơi không dành cho công nghiệp. Các làng nghề này đang là “điểm nóng” môi trường, ô nhiễm nghiêm trọng.

Các loại hình DN dễ gây ô nhiễm môi trường nhất hiện nay là dệt may, da giày và điện tử. Ở các DN dệt may, vấn đề gây ô nhiễm môi trường chính là nước thải, nhất là chất khử màu nước thải tại các công đoạn nhuộm và hoàn tất. Việc cơ quan chức năng muốn tiếp cận kiểm tra, kiểm soát tại nhà xưởng cũng rất khó, đặc biệt là các khu công nghiệp. Đặc thù của ngành da giày là sử dụng nhiều chất độc hại, các chất chứa kim loại nặng, nhất là chất thải rắn khó phân hủy (cao su, mavia, vụn xốp, da…); còn với ngành điện tử, phần lớn chất thải rắn điện tử xuất phát từ sản phẩm qua sử dụng, trong đó, đa phần là chất độc nguy hại, chứa kim loại nặng. Hiện tại, Việt Nam chưa có cơ sở xử lý chất thải điện tử chuyên trách. Để việc quản lý và xử lý chất thải thuận tiện hơn, nên thành lập các khu công nghiệp chuyên biệt, mang tính chuyên ngành.

Bàn về vấn đề làm thế nào để quản lý rác thải tốt tại các DNNVV, ông Lê Minh Đức đưa ra một số biện pháp mà các nước phát triển đã áp dụng, như: Vệ sinh; tiết kiệm; tái sử dụng, tái chế, quay vòng; sản phẩm xanh; nhân rộng... Trong đó, các chính sách quản lý nhà nước là nút thắt của vấn đề rác thải tại các DNNVV ở Việt Nam. Đại diện các DN tại diễn đàn đều thừa nhận: Khi giá nguyên, vật liệu ngày càng tăng nhanh thì việc sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên trở thành vấn đề bức thiết đối với các công ty, DN. Với phương pháp tiếp cận chủ động, DN có thể đổi mới để tạo ra những sản phẩm thông minh, sáng tạo…, góp phần làm gia tăng giá trị cạnh tranh. Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Công ty TNHH giày Ngọc Tề - cho biết, vấn đề quản lý rác thải được công ty đặc biệt coi trọng, bởi ô nhiễm rác thải không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người lao động, đến hiệu quả kinh tế của công ty. Tuy nhiên, do cơ chế chính sách, đặc biệt là chính sách với các DNNVV mà việc duy trì, quản lý rác thải tại công ty còn gặp nhiều khó khăn. Cùng quan điểm với bà Hằng, đại diện một công ty may ở khu công nghiệp Nam Sách, Hải Dương giãi bày: “Công ty tôi thực hiện việc phân loại rác thải rất tốt, có kho chứa chất thải độc hại riêng, kho hóa chất riêng, nhưng các chính sách bảo vệ môi trường của Nhà nước thay đổi liên tục, luật cũ thực hiện chưa xong, luật mới đã đến, khiến DN khó bắt kịp”. Quả thực, một số chính sách bảo vệ môi trường của Nhà nước còn nhiều lỗ hổng, chưa phù hợp với các DNNVV, khiến cho vấn đề rác thải trở thành gánh nặng đối với những DN này.

Thiết nghĩ, việc tìm cách ngăn chặn sự ô nhiễm rác thải từ các DNNVV không chỉ là công việc của các DN mà là công việc của toàn xã hội, đặc biệt là các cơ quan có thẩm quyền. Xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh với các chính sách mang tính đặc thù, công bằng sẽ là cơ sở để cải thiện ô nhiễm môi trường từ các DN này.

Nguồn: baocongthuong